با انسان دارند يا براساس يك غريزه‌اى است كه در انسان هست كه مىخواهد بر همه چيز مسلط شود ؟ چرا باز بياييم به اصطلاح فرض يك جنگ و تضاد ميان انسان و [ طبيعت را مطرح كنيم ؟ ! ] . - تضادش اينجاست : موجود زنده - از جمله انسان - به‌طور فطرى ميل به توسعه و تجاوز دارد . هر موجودى مرتب مىخواهد محيط زندگيش را توسعه بدهد و چون مىخواهد توسعه دهد ، با موانعى روبرو مىشود ، موانع در طبيعت . موانع غير از تضاد است ، اشتباه نشود . - خود اين ميل با موانع موجود در طبيعت در تضاد است . طبيعت كه هميشه شرايط زندگى را آماده در اختيار فرد نمىگذارد . فرض كنيم اينجا مانعى است ، اينجا خشكى است ، آنجا سرد يا گرم است و . . . اين موانع در برابر ميل به تجاوز و توسعهء زندگى است و بينشان تضاد است . معذرت مىخواهم كه شما اينجا مفهوم تضاد را داريد . . . مثلًا من مىخواهم از اين در بيرون بروم ، در بسته است و به صورت يك مانع در مقابل من هست . به اين نمىگويند « تضاد » ، نمىگويند تضاد ميان من و در . تضاد در جايى است كه از دو عامل ، اين مىخواهد آن را از بين ببرد ، آن مىخواهد اين را از بين ببرد . اين تضاد است . - مىگوييم محدوديت محيط و شرايط زندگى در مقابل ميل به توسعه . . . ببينيد ! اينها پى در پى دخل و تصرف كردن و به اصطلاح از گوشه و كنار زدن است . اول يك مطلب مىگويند ، بعد به آن مطلب ايراد وارد مىشود ، يك چيزى بر ضد آن مىگويند ؛ بر آن ايراد وارد مىشود ، يك چيز ديگر مىگويند . مثل منطق